Utworzony w 1947 roku, w Nowym Jorku zespół teatralny. Założycielami są Julian Beck i Judith Malina (od 1948 roku małżeństwo). Beck urodzony w 1925 w Stanach Zjednoczonej Ameryki, reżyser, aktor oraz scenograf. Karierę artystyczną zaczynał jako malarz awangardowy, w wieku dwudziestu lat wystawiał swoje płótna w galerii Guggenheima[1]. Malina jako córka aktorki od dziecka związana była z teatrem  grą aktorską. Urodziła się w 1926 roku w Niemczech. Debiutowała niewielkimi rolami w off- Broadway’owskim teatrze Cherry Lane (1945) tam również wyreżyserowała swoją pierwsz1) inscenizację „The Thirteenth God”[2]. Oboje byli uczniami Erwina Piscatora niemieckiego reżysera teatralnego oraz  twórcy teatru politycznego.[3]

Po wstępnym okresie improwizacji, kiedy występowali głównie w mieszkaniach prywatnych, w roku 1951 zaczęli występować publicznie. Tradycyjnymi środkami aktorskimi realizowali dramaty poetyckie szczególnie awangardowe. Do roku 1963 wystawili ponad dwadzieścia premier, w reżyserii Maliny  oraz ze scenografią Becka[4].

W tym czasie teatr dał się poznać jaka najpoważniejszy nowojorski teatr awangardowy. Zainteresowanie członków teatru relacją rzeczywistość – teatr, zainspirowało do wystawienia sztuki Brauna „The Brig”(il.1) oraz Gerbera „The Connection”(il.2). W sztukach tych starano się zatrzeć granice pomiędzy fikcją a rzeczywistością. „The Brig” jest sztuką antymilitarną, przedstawia życie w wojskowym obozie karnym, natomiast „The Connection”  sprawia wrażenie jakby podglądania grupki ludzi uzależnionych od narkotyków. W obu tych utworach zastosowano improwizację wypowiedzi oraz działań aktorów, jak również są komentarzem do ówczesnej sytuacji politycznej. Swoje poglądy polityczne teatr manifestował również  na „zewnątrz” za co w 1962 roku został zamknięty za rzekomo nieopłacone podatki.

Ekipa Living Theatre wyjeżdża do Europy, gdzie jest już znana  dzięki  tournees które odbyło w 1961 oraz 1962 roku. Był to czas w grupa o powiększonym, między narodowym składzie przekształca się we wspólnotę, jak wspomina Judith: „W tamtym okresie Living Theatre przekształcił się z teatru off-owego (off-Broadway’owskiego) w kolektyw, we wspólnotę. Żyliśmy razem i podróżowaliśmy razem. Udało nam się ostatecznie rozbić ten parszywy, sztuczny podział pomiędzy życiem prywatnym a publicznym, artystycznym, seksualnym, wewnętrznym, „ekonomicznym” i naprawdę udało nam się, jako wspólnocie, zintegrować wszystkie te czynniki. Mieliśmy sporo dzieci w naszym zespole, podróżowaliśmy z miasta do miasta. Raz ucztowaliśmy i świętowaliśmy, później przechodziliśmy klęskę niedostatku i głodu. Czasami popadaliśmy w straszliwe tarapaty finansowe, ale przez trzydzieści lat udało nam się utrzymać podróżującą, teatralną, anarchistyczną komunę. Traktowaliśmy siebie bardzo świadomie jako eksperyment mający na celu zbadanie warunków i możliwości życia w taki sposób. Byliśmy świadomi skali problemów, jakie będziemy musieli pokonać, by zachować anarchistyczne zasady podczas zbiorowego twórczego procesu i w toku przeobrażania się grupy. Na przykład, jednymz problemów, który powstał na samym początku, było to, że ja i Julian Beck byłyśmy starsii bardziej doświadczenni w teatrze i jak to działało w kontekście wspólnej energii twórczej. Co się działo? Byliśmy bardzo świadomi i głęboko wszystko analizowaliśmy. Nikt by nie uwierzył ile mieliśmy spotkań dyskusyjnych. Czasami zajmowało nam to sześć godzin dziennie, siedem dni w tygodniu. Wałkowaliśmy wszystko, wszyściusieńko: nasz życie, nasze znaczenie, cele. Przewidywanie finału rewolucyjnego utopizmu, czy ustalanie kto posprząta w kuchni i zmyje łazienkę stawały się jedną i tą samą kwestią. I to było dobre. Wytworzyło grupę ludzi, która w Maju 1968 r. osiągnęła bardzo wysoki potencjał rewolucyjny. W sensie takiego wrzenia, gotowości, był to najwyższy poziom kreatywności osiągnięty przez ruch.
Z perspektywy czasu, po wydarzeniach takich jak Maj ’68, czy zburzenie Muru Berlińskiego, widzimy, że wysoki potencjał, który wydaje się być w danym momencie początkiem, faktycznie jest końcem. To znaczy, rewolucyjna siła załamuje się na entuzjazmie swojej pierwszej fali. Dlatego głosiliśmy hasło „La Lotta Continua” („Walka trwa” / „Ciągłej walki” / „Permanentnej rewolucji”). Powinniśmy uczyć się od historii, zrozumieć ten rytm
i następnym razem na to się przygotować.(…)

Próbowaliśmy stworzyć alternatywne struktury, prasę, komuny, żłobki, centra kobiet, ale nie wiedzieliśmy jak to utrzymać.[5]

W tym czasie zespół wystąpił w ponad 100 miastach[6], w 1968 roku Living Theatre wystawił swoją  najważniejszą i najgłośniejszą sztukę jaką było „Paradise Now!”. Odbyło się to w Awinion we Francji. Sztuka, która kończyła się deklaracją, że teatr jest na ulicy. Pod koniec każdego przedstawienia wychodziliśmy z budynku teatru, niektórzy nadzy i rozpromienieni, i dochodziło do konfrontacji z policją. To była praca nad uczestnictwem publiczności w przedstawieniu. Uporczywie dążyliśmy do zaangażowania publiczności: ku przerażeniu kierownictwa teatru wyrywaliśmy krzesła z widowni i nalegaliśmy na większy kontakt fizyczny z widzami. Wielu uciekało, ale ci którzy pozostawali, wstępowali do raju!”[7]

W 1970 roku 50 osobowa grupa rozpadła się z powodu różnic poglądowych członków, na cztery grupy. Wraz z Beckiem i Maliną zostało jaszcze pięć osób, które działały  nadal pod nazwą The Living Theatre, prowadzili działalność agitacyjno – propagandową.[8]

Teatr działa do dziś, choć już nie odnosi takich sukcesów jak w latach 70’. W 1996r. zespół przyjechał na poznańską „Maltę”, gdzie zaprezentował spektakl „Utopia” i przeprowadził warsztaty aktorskie.

[1] Małgorzata Semil, Elżbieta Wysińska, Słownik współczesnego teatru, Wyd. artystyczne i filmowe,  Warszawa 1980,s.22

[2] Małgorzata Semil, Elżbieta Wysińska, Słownik współczesnego teatru, Wyd. artystyczne i filmowe,  Warszawa 1980, s.193

[3] Kazimierz Braun,Wielka reforma teatru w Europie ,ludzie- idee- zdarzenia, Zakład narodowy im. Ossolińskich – wydawnictwo, Wrocław 1984, s.258

[4] Małgorzata Semil, Elżbieta Wysińska, Słownik współczesnego teatru, Wyd. artystyczne i filmowe,  Warszawa 1980, s 187

[5] Judith Malina, tłum. Łukasz Dąbrowicki Artykuł opublikowany był w 7 numerze pisma anarchistycznego „A-tak”

[6] Małgorzata Semil, Elżbieta Wysińska, Słownik współczesnego teatru, Wyd. artystyczne i filmowe,  Warszawa 1980, s 188

[7] Judith Malina, tłum. Łukasz Dąbrowicki Artykuł opublikowany był w 7 numerze pisma anarchistycznego „A-tak”

[8] Małgorzata Semil, Elżbieta Wysińska, Słownik współczesnego teatru, Wyd. artystyczne i filmowe,  Warszawa 1980, s189

[9] Joanna Ostrowska The Living Theatre – od sztuki do polityki, Wydawnictwo Kontekst, Warszawa 2005

Bibliografia :

1. Małgorzata Semil, Elżbieta Wysińska, Słownik współczesnego teatru, Wyd. artystyczne i filmowe,  Warszawa 1980,
2. Judith Malina, tłum. Łukasz Dąbrowicki Artykuł opublikowany był w 7 numerze pisma anarchistycznego „A-tak”
3. Joanna Ostrowska The Living Theatre – od sztuki do polityki Wydawnictwo Kontekst 2005
4. Kazimierz Braun,Wielka reforma teatru w Europie ,ludzie- idee- zdarzenia, Zakład narodowy im. Ossolińskich – wydawnictwo, Wrocław 1984,

Anna Gorzkowska