Matematyka po drugiej stronie lustra
Laureatem drugiej edycji Międzynarodowej Nagrody im. Stefana Banacha The International Stefan Banach Prize for a Doctoral Dissertation in the Mathematical Sciences za najlepszą pracę doktorską
z dziedziny nauk matematycznych został Jakub Gismatullin z Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant prof. dr hab. Ludomira Newelskiego. Fundatorem Nagrody jest firma Ericpol Telecom, a jest ona przyznawana we współpracy z Polskim Towarzystwem Matematycznym.

Rozprawa dr Jakuba Gismatullina dotyczy zagadnień z pogranicza podstaw matematyki, a konkretnie logiki matematycznej i algebry. Laureat otrzyma nagrodę w wysokości 20 000 złotych – jedno
z najwyższych finansowych wyróżnień w dziedzinie matematyki w Polsce. Firma Ericpol Telecom wraz z Polskim Towarzystwem Matematycznym (PTM), ustanawiając nagrodę za najlepszą pracę doktorską z dziedziny nauk matematycznych, miała na uwadze – poza finansowym wsparciem młodych, zdolnych naukowców – popularyzację i promocję matematyki. – Matematyka to nie tylko nauka o figurach i liczbach. To także nauka logicznego myślenia. Jest ona podstawą formułowania poprawnych wniosków, uczy wytrwałości w dążeniu do celu, ponadto rozwija wyobraźnię. Matematyki nie można pomijać w naszym codziennym życiu, gdyż jest ona kluczem otwierającym drzwi do wszystkich nauk – mówi Jan Smela, prezes firmy Ericpol Telecom, fundator Międzynarodowej Nagrody im. Stefana Banacha.

Międzynarodowa Nagroda im. Stefana Banacha, to wielka szansa, ale też wyzwanie dla młodych polskich naukowców ze względu na jej ponadpaństwowy charakter. Jesteśmy przekonani, że z roku na rok Konkurs będzie przyciągać coraz więcej doskonałych prac. Zaangażowanie znaczącej firmy teleinformatycznej w przyznawanie nagrody może pomóc w przełamywaniu stereotypu matematyki, jako abstrakcyjnej dziedziny oderwanej od realnego świata. – dodaje prof. Stefan Jackowski, prezes Polskiego Towarzystwa Matematycznego.

Nie ma takiej dziedziny życia, w której matematyka nie byłaby obecna. Istnieje w sztuce, muzyce, biologii czy informatyce. Gigantyczne budowle, grafika, muzyka, mechanizmy skomplikowanych urządzeń – wszystko to opiera się na matematycznych regułach. Stefan Banach, patron Nagrody, powiedział kiedyś, że tylko państwa, które pielęgnują matematykę, mogą być silne i potężne.

Matematyka wokół nas

Co jest najmądrzejsze? Liczba. Co jest najpiękniejsze? Harmonia. Czym jest cały świat? Liczbą
harmonią – te słowa Pitagorasa znajdują doskonałe odzwierciedlenie w sztuce. Konstrukcje wielu największych pomników architektonicznych starożytnego świata stworzono opierając się właśnie na matematyce. Największym na świecie ostrosłupem prawidłowym czworokątnym jest Piramida Cheopsa. Wysokość tego egipskiego zabytku wynosi ponad 146 metrów, a krawędź podstawy mierzy 230 metrów. Materiał, z którego zbudowano piramidę mógłby posłużyć do budowy muru wysokiego na 3 metry i grubego na 25 centymetrów okalającego całą Polskę. Warto również zauważyć, że stosunek sumy dwóch boków podstawy do wysokości piramidy wynosi 3,1416, przybliżenie liczby Pi z dokładnością do czterech miejsc po przecinku.

Matematyka przeplata się ze sztuką. Szczególnie w kulturze Islamskiej, gdzie związki królowej nauk ze sztuką daje się zauważyć zarówno okiem jak i uchem. Warto zwrócić uwagę na rytm typowego arabskiego wiersza, który automatycznie kojarzy się z systemem binarnym: 11010 1101010 11010 1101010 11010 1101010 11010 1101010, gdzie 1 oznacza samogłoski, 0 – spółgłoski. Z kolei misterne mozaiki Alhambry są wspaniałą ilustracją piękna geometrii.

Matematyka stanowi fundament grafiki komputerowej. Nawet bardzo skomplikowane rysunki na ekranie komputera mogą pochodzić z kilku prostych matematycznych wzorów. Poniższy obraz, przypominający motyla zupełnie przez przypadek stworzył Edward Lorenz, amerykański matematyk i meteorolog, który skonstruował równania opisujące zjawiska atmosferyczne.

Zaproponowany przez niego układ 12 równań wyrażał relacje między różnymi parametrami pogody, np. temperaturą, ciśnieniem, prędkością wiatru. Lorenz uważał, że wpisanie mało różniących się od siebie danych początkowych da zbliżone wyniki (rozwiązania). Prawda była jednak inna. Co więcej, kontynuując badania Lorenz odkrył, że nawet niewielkie zaburzenie w jednym punkcie atmosfery może być przyczyną wielkich zmian w innym jej obszarze. Pokusił się o anegdotyczne stwierdzenie, że ruch skrzydeł motyla w jednej części globu może wywołać burzę na przeciwległym krańcu świata.
Dlatego odkrycie Lorenza nazwano „efektem motyla”. Kto wie, może nawałnice szalejące nad Polską są wynikiem nieostrożnego ruchu skrzydeł ważki na antypodach?

Polscy matematycy znani na całym świecie

Matematyka była uprawiana w Polsce co najmniej od czasów Mikołaja Kopernika i Jana Brożka, profesora Akademii Krakowskiej w XVI wieku. Mniej znany Adam Adamandy Kochański był matematykiem, astronomem i filozofem na dworze króla Jana III Sobieskiego. W XIX-wiecznej Europie wsławił się matematyk i filozof – Józef Hoene-Wroński.

Wspaniały rozkwit polskiej matematyki nastąpił po I wojnie światowej we Lwowie i w Warszawie. Młodzi wówczas matematycy postawili na uprawianie rodzących się wówczas działów matematyki.
W ciągu kilku lat Polska stała się liczącym ośrodkiem badań matematycznych. Takie nazwy, jak przestrzeń Banacha, paradoks Banacha-Tarskiego, dywan Sierpińskiego, notacja polska w logice,
a także twierdzenia nazywane imionami polskich odkrywców są powszechnie znane i stosowane przez matematyków na całym świecie. II wojna światowa brutalnie przerwała ten złoty okres: wielu uczonych zginęło, inni opuścili kraj, kontynuując badania na amerykańskich uczelniach. Do najbardziej znanych należał Stanisław Ulam, współautor amerykańskiej bomby atomowej. Wysiłkom tych, którzy przeżyli wojnę w kraju zawdzięczamy solidną pozycję współczesnej polskiej matematyki.

Wśród wybitnych polskich matematyków szczególną rolę odgrywa Stefan Banach – twórca analizy funkcjonalnej, jednego z centralnych działów matematyki o ogromnym znaczeniu dla matematyki czystej i zastosowań. Firma Ericpol Telecom i Polskie Towarzystwo Matematyczne, ustanawiając Międzynarodową Nagrodę im. Stefana Banacha, pragną utrwalić pamięć o jego wybitnym wkładzie we współczesną naukę.

Więcej informacji o uroczystości wręczenia Międzynarodowej Nagrody im. Stefana Banacha udzielają:

Jan Malkiewicz
Ericpol Telecom sp. z o.o.
tel. 663 426 797 begin_of_the_skype_highlighting              663 426 797      end_of_the_skype_highlighting
e-mail: Jan.Malkiewicz@ericpol.com

Magda Nawrat
On Board PR
tel. 602 293 723, 22/ 321 51 23
e-mail: mnawrat@onboard.pl

Patronat Honorowy nad uroczystością wręczenia Międzynarodowej Nagrody im. Stefana Banacha
objął Prezydent Miasta Olsztyna.

Patronat medialny: TVP Olsztyn, Polskie Radio Olsztyn, Nasz Olsztyniak, Perspektywy, Świat Nauki, Eurostudent.pl

Dodatkowe informacje o Międzynarodowej Nagrodzie im. Stefana Banacha można znaleźć na stronie www.banachprize.org

Ericpol Telecom (www.ericpol.com) jest największym polskim eksporterem branży ICT, jednym z głównych dostawców oprogramowania dla sektora telekomunikacyjnego i największą firmą informatyczną w woj. łódzkim (Ranking 2009, Computerworld TOP200). W Polsce istnieje od 1991 roku, obecnie zatrudnia ok. 950 osób. Oprócz lokalizacji w Łodzi, w Krakowie i w Warszawie, w skład Grupy Ericpol wchodzą spółki zależne na Ukrainie, Białorusi i w Szwecji. Firma działa w obszarze telekomunikacji, zapewniając usługi outsourcingu, wynajmu wysoko wykwalifikowanych zespołów inżynierskich oraz dostarczając rozwiązania i usługi dedykowane.

Firma angażuje się również w działania mające na celu promocję młodych polskich naukowców w dziedzinie matematyki. Wspólnie z Polskim Towarzystwem Matematycznym jest inicjatorem Międzynarodowej Nagrody im. Stefana Banacha za najlepszą pracę doktorską w dziedzinie nauk matematycznych, którą ustanowiono w 2008 roku.

Polskie Towarzystwo Matematyczne (PTM) powstało w 1919 roku w Krakowie. Obecnie posiada 18 oddziałów obejmujących obszar całego kraju. PTM skupia matematyków związanych przede wszystkim ze szkolnictwem wyższym i instytucjami badawczymi. Do najważniejszych celów PTM należy wspieranie badań matematycznych, zastosowań i popularyzacji matematyki, edukacji matematycznej, pielęgnowanie historii polskiej matematyki, a także integracja i reprezentowanie spraw polskiego środowiska matematycznego. Jest członkiem – założycielem Europejskiego Towarzystwa Matematycznego. Ważnym obszarem działalności PTM jest wyróżnianie nagrodami osiągnięć w zakresie badań matematycznych, zastosowań matematyki oraz jej popularyzacji.