Encyklopedia „Epistema”

Doświadczenia graniczne i transkulturowe

Odsłuchaj hasło:
[audio:http://wiedzaiedukacja.pl/wp-content/uploads/2008/03/doswiadczenia-graniczne-i-trans-kulturowe.mp3]
Pobierz: *mp3

Doświadczenia graniczne i transkulturowe są to doświadczenia rodzące się z konfrontacji jednostki z kulturą, otaczającą ją rzeczywistością. Mają charakter transformacyjny, zazwyczaj przybierają postać kryzysu duchowego połączonego z utratą dotychczasowej tożsamości. Przyczyniają się do zmian świadomości oraz tożsamości jednostek i społeczeństw, a tym samym do ich rozwoju. Niektórzy określają je jako tzw. próby inicjacyjne. Za główne przykłady doświadczeń granicznych uznaje się narodziny i śmierć (ale także mogą nimi być choroby, zmiana otoczenia itp.)

W wielu kulturach istnieją różnego rodzaju praktyki, których celem jest przygotowanie lub doprowadzenie człowieka do wspomnianych sytuacji granicznych. Szczególnie kultury tradycyjne dysponowały dużą ilością rytuałów i obrzędów z tym związanych. We współczesnych kulturach obserwuje się rozwój nowych eksperymentalnych form inicjacji kulturowej (np. zwyczaje subkultur młodzieżowych, psychologiczne techniki terapeutyczne, zadawanie sobie ran, odrodzenie pogańskich nurtów religijnych itp.).Większość kultur uznaje wspomniane wyżej doświadczenia graniczne za niezbędne w procesie rozwoju osobistego i społecznego.

Doświadczenia graniczne odnoszą się do subiektywnych przeżyć jednostki. Z kolei pojęcie doświadczeń transkulturowych umieszcza te przeżycia w szerszym kontekście.

Katarzyna Staniuk

Wybrana literatura przedmiotu:

Dudek Z., Pankalla A., Psychologia kultury, Warszawa 2005.

Straś-Romanowska M., Tematyka badawcza współczesnej psychologii w perspektywie kulturowej, [w:] Szkice psychologiczne, (red.) M. Straś-Romanowska, Wrocław 2002.

Welsch W., Transkulturowość. Nowa koncepcja kultury, [w:] Filozoficzne konteksty rozumu transwersalnego wokół koncepcji Wolfganga Welscha, (red.) Kubicki R., Poznań 1998.

Estetyka transkulturowa, (red.) Wilkoszewska K., Kraków 2004.

Zamiara K., Znaczenie badań psychologicznych dla poznawania kultury, [w:] Przedmiot i funkcje teorii kultury, (red.) S.Pietraszko, Wrocław 1982.

——————————————————————————————–
Materiał udostępniany na zasadach licencji
Creative Commons 2.5 Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne
——————————————————————————————–