Gry fabularne (ang. Role-Playing Games)
Encyklopedia „Epistema”
Gry fabularne
Gry fabularne (ang. Role-Playing Games) – rodzaj gier towarzyskich [1] z elementami zabawy [2], opartych na narracji [3], niejednokrotnie wymagających od uczestników zdolności aktorskich, rozgrywanych podczas spotkań zwanych sesjami [4]. Biorą w nich udział przynajmniej dwie osoby, z których jedna, najczęściej nazywana mistrzem gry [5], pełni rolę prowadzącego, narratora i arbitra, a pozostałe, zwane graczami [6], odgrywają role postaci, zwanych bohaterami [7], aktywnie współtworząc z prowadzącym fabułę przygody [8], która jest treścią gry.
Autorem ramowego planu fabuły, zwanego scenariuszem [9], jest prowadzący. Uczestnicy, używając swej wyobraźni, poruszają się w umownym, fikcyjnym świecie, przedstawionym w podręczniku lub serii podręczników [10] danego systemu [11] wraz z dodatkami [12], respektując zasady w nich zawarte, zwane mechaniką gry [13], często z użyciem akcesoriów pomocniczych [14] i przy uwzględnieniu czynnika losowego w postaci kostek do gry [15]. W trakcie rozwoju fabuły bohaterowie mogą ze sobą współpracować bądź współzawodniczyć, napotykają inne postacie i istoty odgrywane przez prowadzącego zwane bohaterami/postaciami niezależnymi [16] = BN/PN (ang. Non Player Character = NPC) lub wrogami [17].
Wygrana w grze najczęściej polega na pomyślnym ukończeniu przygody [18] – osiągnięciu przez postać lub drużynę postaci [19] jej celu – i nagradzana jest przez prowadzącego przydzieleniem uczestnikom tzw. punktów doświadczenia [20] umożliwiających rozwój ich postaci [21]. Rozróżnia się szereg rodzajów gier fabularnych [22], zarówno ze względu na mechanikę gry, jak i świat przedstawiony [23].
Pojęcia wymagające odrębnych definicji:
[1] gra towarzyska (w odróżnieniu od zręcznościowej, giełdowej, losowej, liczbowej i innych);
[3] narracja i jej konwencja/konwencje w grach fabularnych, narracyjna gra fabularna, interaktywna opowieść;
[5] mistrz gry – funkcje, prawa i obowiązki, inne nazwy prowadzącego, przykłady RPG bez MG (patrz również pkt. [22]);
[6] gracz – funkcje, prawa i obowiązki;
[8] przygoda – znaczenie w odniesieniu do gier fabularnych;
[9] scenariusz – cechy, treść, typy (linearny/nielinearny/inny) itd., przykłady RPG bez wykorzystania scenariusza (patrz również pkt. [22]);
[10] podręcznik – forma, treść, funkcja, systemy bezpodręcznikowe (patrz również pkt. [11])
[11] system i jego elementy (patrz również pkt. [22]);
[12] dodatki – forma, treść, funkcja;
[13] mechanika gry – tworzenie postaci, mechanika spotkań, walk, wykonywanie różnych testów, specyfika mechaniki w różnych odmianach RPG i formach pokrewnych (patrz również pkt. [22]);
[14] akcesoria w grach fabularnych – rekwizyty, choreografia, charakteryzacja, makiety, figurki itp.;
[15] kostki – rodzaje (k3, k6, k8, k10, k12, k20, k30 itd.), cel i sposób wykorzystania, systemy bezkostkowe (patrz pkt. [22]);
[16] bohater niezależny/postać niezależna – charakterystyka, funkcja w grze;
[17] wróg w grach fabularnych – kategorie (przeciwnik, potwór itd.), cel wykorzystania w przygodzie, bestiariusz (patrz również pkt. [12]);
[20] punkty doświadczenia, inne nazewnictwo PD, RPG bez PD – patrz pkt. [21], [22];
[21] rozwój postaci, karta postaci, parametry, poziom doświadczenia itd.;
[22] rodzaje gier fabularnych i form pokrewnych – klasyczne, LARP, New Style, Drama; komputerowe – cRPG (typ FPP, TPP, inne), MUD, MMORPG; gry karciane, książkowe/paragrafowe, strategiczne, bitewne, korespondencyjne, play-by-forum, play-by-e-mail itd.;
[23] typy światów w RPG – science fiction, fantasy, heroic fantasy, cyberpunk, czasy współczesne i inne.
Augustyn Surdyk
Wybrana literatura przedmiotu:
Augustyn Surdyk, An Introduction to the Communicative Technique of Role-Playing Games in Teaching Foreign Languages – referat wygłoszony podczas FIPLV World Congress 2006/LMS Språkdagar in Göteborg Sweden 15-17 June 2006; dostępny również na: www.fiplv.org/WC06/documentation/English/AugustynSurdyk.pdf
Augustyn Surdyk, Od Tolkiena do glottodydaktyki, czyli o technice gier fabularnych w dydaktyce języków obcych i gustach literackich studentów [w:] Kulturotwórcza funkcja gier. Gra jako medium, tekst i rytuał., tom I, seria „Język, kultura, komunikacja” nr 1, (red.) Augustyn Surdyk, Poznań 2007, s. 91-98.
Jerzy Zygmunt Szeja, Gry fabularne – nowe zjawisko kultury współczesnej, Kraków 2004.
Więcej informacji na temat gier fabularnych można znaleźć na forum Polskiego Towarzystwa Badania Gier, szczególnie w dziale Dyskusje o RPG http://ptbg.org.pl/forum
——————————————————————————————–
Materiał udostępniany na zasadach licencji
Creative Commons 2.5 Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne
——————————————————————————————–
Tags: Edukacja, Game Studies, Gry fabularne, Humanizm, Kultura współczesna, Kulturoznawstwo, Literatura, Ludologia, ludologia teksty, RPG, Sztuka
