Encyklopedia „Epistema”

Vladimir Nabokov (1899-1977)

Jeden z największych pisarzy literatury światowej. Twórczość Nabokova to twórczość z pogranicza dwóch wielkich kultur – rosyjskiej i amerykańskiej, dzieła pisarza powstawały w obu językach.

Nabokov urodził się w Petersburgu, w rodzinie arystokratów. Odebrał staranne i wszechstronne wykształcenie, już w dzieciństwie uczył się języka angielskiego i francuskiego. Debiutował w 1916 r. tomikiem wierszy. W 1919 r., ze względu na niejasną sytuację historyczną, udał się wraz z rodziną na emigrację do Berlina. W Cambridge skończył slawistykę, romanistykę oraz zoologię (specjalność – entomologia). W następnych latach mieszkał w Berlinie i Paryżu, tworząc pod pseudonimem Sirin. W tym okresie (pisał wtedy w języku rosyjskim) powstają wiersze, opowiadania, eseje i powieści: m.in. Maszeńka (1926 ), Król, dama, walet (1928),Obrona Łużyna (1930), Rozpacz(1934). W 1938 r. powstaje pierwsza anglojęzyczna powieść Nabokova – Prawdziwe życie Sebastiana Knighta.

Od 1940 do 1960 r. Nabokov mieszkał i pracował w USA. Twórczość literacką (już w języku angielskim) łączył z pracą wykładowcy i tłumacza. Był już wówczas uznanym twórcą o dużym dorobku literackim. Jednak światowy rozgłos, w atmosferze skandalu obyczajowego, przyniosła mu powieść Lolita, wydana w 1955 r. we Francji. Nabokov głównym wątkiem tego utworu uczynił uczucie dojrzałego mężczyzny do dwunastoletniej dziewczynki. Lolita doczekała się dwóch ekranizacji: w 1962 r. S.Kubricka i w 1997 r. A. Lyne’a. Z czasem powieść została uznana za arcydzieło prozy XX wieku.

W 1960 r. pisarz wyjechał do Szwajcarii. Tutaj, po pewnym czasie, wrócił do pisania w języku rosyjskim – m.in. dokonał autorskiego przekładu anglojęzycznej Lolity.

Nabokov przez wielu był uważany za kosmopolitę, człowieka „bez korzeni”. Niektórzy rodacy zarzucali mu, że jego teksty są za mało rosyjskie. W rzeczywistości Nabokov w swej twórczości często odwoływał się do kultury rosyjskiej. Poza tym był autorem biografii Mikołaja Gogola, a także licznych przekładów dzieł literatury rosyjskiej na język angielski. Za największych poetów Nabokov uznawał Aleksandra Puszkina i Williama Szekspira.

W swej twórczości dał się poznać jako wielki erudyta i orędownik sztuki jako najwyższej wartości. Pisarz obficie czerpał z estetyki symbolizmu, surrealizmu, a nawet impresjonizmu. Dbał o malarskie i muzyczne tło powieści – np. wtrącając opisy obrazów znanych malarzy czy utworów muzycznych wielkich kompozytorów. Oprócz pisania wielką pasją Nabokova były motyle (z wykształcenia był również entomologiem). Ślad tej fascynacji możemy odnaleźć w jego utworach literackich i pracach entomologicznych.

Katarzyna Staniuk

Galeria zdjęć

Wybrana literatura przedmiotu:

Anastasiew N., Vladimir Nabokov. Odinokij korol, Moskwa 2002.

Małek E., Wawrzyniak J., Kultura rosyjska. Postacie, wydarzenia, symbole, daty, Warszawa 2001.

——————————————————————————————–
Materiał udostępniany na zasadach licencji
Creative Commons 2.5 Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne
——————————————————————————————–