Encyklopedia „Epistema”

Michał Anioł Palloni (1637-1719)

Odsłuchaj hasło:
[audio:http://wiedzaiedukacja.pl/wp-content/uploads/2008/04/michal-aniol-palloni.mp3]
Pobierz: *mp3

Michał Anioł Palloni był malarzem pochodzenia włoskiego, urodził się w Toskanii w 1637 r. Kształcił się w pracowniach we Florencji i w Rzymie. W 1674 roku przybył do Polski dzięki rodzinie Paców, na zamówienie których podjął się wykonania dekoracji w kościele kamedułów w Pożajściu pod Kownem oraz w kościele Św. Piotra i Pawła na Antokolu w Wilnie. Prace fundowane przez Paców trwały od 1674 do 1684 r.

Następnie przez rok pracował na zlecenie Jana Dobrogosta Krasińskiego w Warszawie, gdzie dekorował Pałac Krasińskich. Od 1688 roku został mianowany nadwornym malarzem królewskim Jana III Sobieskiego i w tym okresie powstały malowidła ścienne w Wilanowie (cykl Historia Psyche), w kaplicy Św. Kazimierza przy Katedrze Wileńskiej (Otwarcie trumny św. Kazimierza, Wskrzeszenie dziewczynki) oraz w zakrystii kościoła Kamedułów na warszawskich Bielanach (Ofiara Salomona). Tutaj nienaganne skróty perspektywiczne oraz fakturalne subtelności dowodzą wielkiego kunsztu artysty jako iluzjonisty-dekoratora.

Późniejsze, bo z 1695r. dekoracje w kaplicy pomisjonarskiej w Łowiczu zaliczone są do najwspanialszych dokonań Palloniego. Zachwyt budzi jednolity fresk na ścianie szczytowej i sklepieniu – Gloria św. Karola Boromeusza – gdzie poza scenami tradycyjnie ujętymi, zastosował techniki trójwymiarowego malarstwa iluzjonistycznego. Już jako artysta dojrzały i wysoko ceniony – osiadłszy na stałe w Węgrowie – namalował cykle fresków zdobiące dwie tamtejsze świątynie: kościół farny w latach 1706-1708 oraz kościół Reformatów 1716-1719. Prawdopodobnie właśnie w Węgrowie ok. roku 1719 życie artysty dobiegło końca.

Palloni przez wielu znawców i historyków sztuki uznawany jest za jednego z najwybitniejszych twórców doby polskiego baroku. Za sprawą jego twórczości po raz pierwszy w Polsce malowidło wyrwało się z ram architektury i pomieszało ze stiukową rzeźbą. Był malarzem emotywnym – wybitnym twórcą barokowych polichromii. Główne cechy jego fresków to dynamizm kompozycyjny, specyficzna gama barwna (jasny błękit z domieszką wiśniowego), sprzyjająca ekspresji szeroka faktura. Podobnie jak inni malarze-iluzjoniści, uwzględniał warunki świetlne, do których dostosowywał własne – pędzlem uzyskiwane – efekty.

Piotr Niewęgłowski

Wybrana literatura przedmiotu:

Karpowicz Mariusz, Działalność artystyczna Michelangela Palloniego w Polsce, Warszawa 1967.

Karpowicz Mariusz, Sekretne treści warszawskich zabytków, Warszawa 1981.

Piwocki Ksawery, Dzieje sztuki w zarysie. T 2, Warszawa 1987.

——————————————————————————————–
Materiał udostępniany na zasadach licencji
Creative Commons 2.5 Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne
——————————————————————————————–