The thought of Arthur Schopenhauer – a German philosopher and a fierce opponent of Hegelianism – functions in the contemporary reception as a philosophy of life known for its pessimistic visions of the inevitability of the human suffering caused by the all-powerful activity of will. However, it is often forgotten that not only is Schopenhauer a pessimistic eccentric who balances in his works between philosophy and literature, but also, and perhaps above all, he is an author of a coherent philosophical system which foundation is the cognition theory …

Nowe szaty Erosa – recenzja książki Włodzimierza Sołowjowa Sens miłości

Włodzimierz Sołowjow Sens miłości
przetłożył Henryk Paprocki
Wydawnictwo ANTYK, Kęty 2002, ss. 70

Współczesność to czas pośpiechu. Ludzie żyją szybciej, ciągle gdzieś biegną. Ten rozpęd sprawia, że świat jest inny niż sto lat temu. Pomimo ciągłych zmian jest jednak coś, co się nie zmieniło. Jest to ludzka potrzeba miłości. To sprawia, że pytania o miłość zawsze są aktualne. Krótka praca Włodzimierza Sołowjowa Sens miłości prosta zatem wymaganiom Człowieka Współczesnego – jej lektura zajmuje mało czasu, a udziela wielu odpowiedzi.
Włodzimierz Sołowjow uznawany bywa za …

Nicola Abbagnano - od filozofii egzystencjalnej do filozofii możliwości
Wstęp
Początki filozofii egzystencjalnej wiążą się z myślą Kierkegaarda, pierwszego filozofa egzystencji sensu stricto, który notabene nie nadał swoim poglądom charakteru systematycznego.[1] Główne tematy i motywy jego refleksji zostały krytycznie i twórczo podjęte przez jego następców. W ich poczet zalicza się  M. Bierdajewa, L. Szestowa oraz G. Marcela[2]. W swoich analizach sytuacji bytu ludzkiego duże znaczenie przypisywali oni, podobnie jak Kierkegaard, kategoriom religijnym, takim na przykład jak: stan oddalenia się od Boga-Ojca[3], irracjonalna wiara w Absolut (M. Bierdajew, L. Szestow)[4], irracjonalny …

„Ja jestem mną i moją okolicznością i jeżeli jej nie ocalę, nie ocalę i siebie”
Myśl Jose Ortegi y Gasseta, „samotnego bojownika o mądrość”, często zestawiana jest z hiszpańskim marazmem przełomu wieków. W wielu pozycjach podkreśla się skromność ówczesnego życia intelektualnego, zespoloną dodatkowo z nieciekawą sytuacją na arenie politycznej i ekonomicznej. Opracowania dotyczące filozofii Ortegi podają we wstępie informacje o tym, że Półwysep Iberyjski nie znał pism Kanta czy Fichtego, a także każą zwracać uwagę na „heroiczność” filozofa, który samodzielnie wybijając się z narodowego letargu zmusił pobratymców do zainteresowania się kwestiami …

Jakub Bartoszewski
„Antropocentryzm” Abbagnanowskiej filozofii
Wstęp
Dzieje filozofii człowieka zaznaczają się w kulturze europejskiej od dramatycznego konfliktu między rozumieniem istoty ludzkiej jako boskiego tworu, włączonego w określony sposób w porządek świata, a rozumieniem tej istoty jako odważnego twórcy własnego losu w walce z żywiołem przyrody. Początki filozofii człowieka – jak twierdzi B. Suchodolski – wyznacza opowieść o Prometeuszu, który wykradł ogień z Olimpu i przekazał go człowiekowi. Akt ten ma podwójny symbol – panowania nad materialnym środowiskiem oraz ukazuje niezależność ludzkiego rozumu. „Prometejski ogień miał odtąd płonąć w kuźni, gdzie …

Grzegorz Dmitruk

O ideach u Davida Hume`a

Uwagi wstępne
Nastanie w dziejach filozofii nowej epoki, jaką była nowożytność, wiązało się ze zmianą paradygmatu myślenia. Dotąd bowiem, w myśli starożytnej i średniowiecznej dominowała optyka dająca prymat rozważaniom natury ontologicznej. W nowożytności następuje odwrócenie porządku w hierarchii naczelnych dla filozofii problemów. Na plan pierwszy wysuwa się zagadnienie poznania; kwestie dotyczące percepcji i epistemologii – a szerzej: ogniskujące się wokół podmiotu przeciwstawionemu rzeczywistości – zaczynają dominować. Ukonstytuowanie się wyraźnej antynomii podmiot-przedmiot każe szukać odpowiedzi na pytania o możliwości i źródła poznania, sposoby uzyskiwania wiedzy, co wyrasta …

Grzegorz Dmitruk

Augusta Cieszkowskiego ogólne ujęcie organizmu dziejów powszechnych

Uwagi wstępne
Augusta Cieszkowskiego (1814-1894) należy niewątpliwie zaliczyć do jednego z ważniejszych filozofów tworzących w duchu spuścizny myśli Georga Wilhelma Friedricha Hegla, a także do grona najbardziej kluczowych myślicieli w dziejach polskiej filozofii. Problem pojawia się jednak w momencie próby przyporządkowania tego myśliciela do któregoś z kręgów, które ukonstytuowały się w obrębie grona kontynuatorów filozofii Hegla. Oto bowiem do rozłamu w szkole tego wybitnego filozofa doszło przy okazji wydania dzieła Życie Jezusa krytycznie ujęte Davida Friedricha Straussa w latach 1835/36.[1] Moment ten dał asumpt …

Grzegorz Dmitruk
Marian Zdziechowski o moralności i kulturze
Uwagi wstępne
Marian Zdziechowski niewątpliwie należy dziś do myślicieli zapomnianych. Ta szalenie ważna dla polskiej humanistyki postać końca XIX i pierwszych trzech dekad XX wieku pozostawiła po sobie dosyć obszerną spuściznę. Zdziechowski to myśliciel, który mógł poszczycić się niemałym dorobkiem naukowym, a także oryginalnym zbiorem idei. Określić go jako filozofa byłoby zdecydowanym uszczupleniem jego charakterystyki. Jak pisze Alvydas Jokubaitis w zbiorze artykułów wydanych w związku z 70. rocznicą śmierci Zdziechowskiego, „balansował on na granicy literatury, filozofii i eseistyki politycznej (…), na jego myśl filozoficzną złożyło …

Grzegorz Dmitruk
Jakie nowe elementy do tradycyjnych sporów o metafizykę człowieka wnoszą narzędzia szkoły funkcjonalnej w antropologii kulturowej?

Uwagi wstępne
Człowiek jest przedmiotem dociekań interdyscyplinarnych badań z zakresu wielu nauk. Istota ludzka bowiem opisywana i definiowana jest na niwie refleksji takich dziedzin wiedzy jak biologia (gdzie zwraca się uwagą na konstytucję cech obserwowalnych i empirycznie doświadczalnych), psychologię (która eksploruje świat zdarzeń mentalnych, której bogactwo jest jedną z cech dystynktywnych człowieka na tle innych organizmów) czy wreszcie filozofia w ramach wykrystalizowanej z niej gałęzi, która wypracowuje zestaw narzędzi służących opisowi człowieka, a więc antropologii. …

Przemysław Kędra
Performatyka  w ujęciu  Richarda Schechnera
Angielskie rozumienie czasownika perform odznacza się niezwykłym bogactwem semantycznym, którego na próżno możemy poszukiwać w języku ojczystym. Jest bowiem perform (zależnie od kontekstu jego użycia) tożsamy z osiągnięciem sukcesu, sprostaniem wymaganiom, spełnieniem, „utworzeniem” spektaklu czy popisywaniem się, a podobną listę znaczeń perform synonimicznych mógłbym przeciągać w „nieskończoność”. Główny prekursor niniejszego nurtu Richard Schechner, dokonując klasyfikacji obszarów działań wchodzących w skład nowej dyscypliny, wyodrębnił wszelakie przejawy działania pojmowanego jako „aktywność wszystkiego, cokolwiek jest”. Odwołując się do tytanów filozoficznej myśli (zarówno starożytnych, jak i współczesnych) zarysowuje odważną …

Jakub Bartoszewski
Nicola Abbagnano i metafizyka

Zagadnienia wstępne
W niniejszym artykule zajmiemy się „Abbagnanowskim powrotem do metafizyki.” Na początek jesteśmy zmuszeni zadać kilka pytań – naszym zdaniem istotnych – typu: czym jest metafizyka? Czy metafizyka opisuje to, co jest, czy raczej to, czego nie można „dotknąć”? I wreszcie, czy w ogóle można jeszcze dziś mówić o metafizyce?
Metafizykę często określamy jako „filozofię pierwszą.” U Arystotelesa nauka ta zajmowała się bytem, dlatego możemy ją nazwać filozofią bytu.  W chrześcijaństwie zaś matafzyka stała się teologią, gdży ukazuje Boga jako Początek, jako Źródło świata i sensu. Tak …

Agnieszka Ziętek
Filozofia wobec 9/11.
Jacques Derrida i Jurgen Habermas o terroryzmie.

Abstrakt

Artykuł stanowi z jednej strony rekonstrukcję spojrzenia dwóch wybitnych filozofów: Jacques’aDerridy i Jürgena Habermasa na ataki terrorystyczne z 11 września 2001 roku, z drugiej zaś – krytyczną analizę zaprezentowanych koncepcji, jako swoistego „klucza” umożliwiającego opisanie i wyjaśnienie wydarzeń z 2001 roku. Jest to również próba odpowiedzi na pytanie, na ile Derridiańska koncepcja dekonstrukcji (ale również obecności i różnicy) oraz Habermasowska teoria działania komunikacyjnego i społeczeństwa postsekularnego są przydatne do interpretacji omawianych wydarzeń.