Jakub Bartoszewski
„Antropocentryzm” Abbagnanowskiej filozofii
Wstęp
Dzieje filozofii człowieka zaznaczają się w kulturze europejskiej od dramatycznego konfliktu między rozumieniem istoty ludzkiej jako boskiego tworu, włączonego w określony sposób w porządek świata, a rozumieniem tej istoty jako odważnego twórcy własnego losu w walce z żywiołem przyrody. Początki filozofii człowieka – jak twierdzi B. Suchodolski – wyznacza opowieść o Prometeuszu, który wykradł ogień z Olimpu i przekazał go człowiekowi. Akt ten ma podwójny symbol – panowania nad materialnym środowiskiem oraz ukazuje niezależność ludzkiego rozumu. „Prometejski ogień miał odtąd płonąć w kuźni, gdzie …

Grzegorz Dmitruk

O ideach u Davida Hume`a

Uwagi wstępne
Nastanie w dziejach filozofii nowej epoki, jaką była nowożytność, wiązało się ze zmianą paradygmatu myślenia. Dotąd bowiem, w myśli starożytnej i średniowiecznej dominowała optyka dająca prymat rozważaniom natury ontologicznej. W nowożytności następuje odwrócenie porządku w hierarchii naczelnych dla filozofii problemów. Na plan pierwszy wysuwa się zagadnienie poznania; kwestie dotyczące percepcji i epistemologii – a szerzej: ogniskujące się wokół podmiotu przeciwstawionemu rzeczywistości – zaczynają dominować. Ukonstytuowanie się wyraźnej antynomii podmiot-przedmiot każe szukać odpowiedzi na pytania o możliwości i źródła poznania, sposoby uzyskiwania wiedzy, co wyrasta …

Grzegorz Dmitruk

Augusta Cieszkowskiego ogólne ujęcie organizmu dziejów powszechnych

Uwagi wstępne
Augusta Cieszkowskiego (1814-1894) należy niewątpliwie zaliczyć do jednego z ważniejszych filozofów tworzących w duchu spuścizny myśli Georga Wilhelma Friedricha Hegla, a także do grona najbardziej kluczowych myślicieli w dziejach polskiej filozofii. Problem pojawia się jednak w momencie próby przyporządkowania tego myśliciela do któregoś z kręgów, które ukonstytuowały się w obrębie grona kontynuatorów filozofii Hegla. Oto bowiem do rozłamu w szkole tego wybitnego filozofa doszło przy okazji wydania dzieła Życie Jezusa krytycznie ujęte Davida Friedricha Straussa w latach 1835/36.[1] Moment ten dał asumpt …

Grzegorz Dmitruk
Marian Zdziechowski o moralności i kulturze
Uwagi wstępne
Marian Zdziechowski niewątpliwie należy dziś do myślicieli zapomnianych. Ta szalenie ważna dla polskiej humanistyki postać końca XIX i pierwszych trzech dekad XX wieku pozostawiła po sobie dosyć obszerną spuściznę. Zdziechowski to myśliciel, który mógł poszczycić się niemałym dorobkiem naukowym, a także oryginalnym zbiorem idei. Określić go jako filozofa byłoby zdecydowanym uszczupleniem jego charakterystyki. Jak pisze Alvydas Jokubaitis w zbiorze artykułów wydanych w związku z 70. rocznicą śmierci Zdziechowskiego, „balansował on na granicy literatury, filozofii i eseistyki politycznej (…), na jego myśl filozoficzną złożyło …

Grzegorz Dmitruk
Jakie nowe elementy do tradycyjnych sporów o metafizykę człowieka wnoszą narzędzia szkoły funkcjonalnej w antropologii kulturowej?

Uwagi wstępne
Człowiek jest przedmiotem dociekań interdyscyplinarnych badań z zakresu wielu nauk. Istota ludzka bowiem opisywana i definiowana jest na niwie refleksji takich dziedzin wiedzy jak biologia (gdzie zwraca się uwagą na konstytucję cech obserwowalnych i empirycznie doświadczalnych), psychologię (która eksploruje świat zdarzeń mentalnych, której bogactwo jest jedną z cech dystynktywnych człowieka na tle innych organizmów) czy wreszcie filozofia w ramach wykrystalizowanej z niej gałęzi, która wypracowuje zestaw narzędzi służących opisowi człowieka, a więc antropologii. …

Przemysław Kędra
Performatyka  w ujęciu  Richarda Schechnera
Angielskie rozumienie czasownika perform odznacza się niezwykłym bogactwem semantycznym, którego na próżno możemy poszukiwać w języku ojczystym. Jest bowiem perform (zależnie od kontekstu jego użycia) tożsamy z osiągnięciem sukcesu, sprostaniem wymaganiom, spełnieniem, „utworzeniem” spektaklu czy popisywaniem się, a podobną listę znaczeń perform synonimicznych mógłbym przeciągać w „nieskończoność”. Główny prekursor niniejszego nurtu Richard Schechner, dokonując klasyfikacji obszarów działań wchodzących w skład nowej dyscypliny, wyodrębnił wszelakie przejawy działania pojmowanego jako „aktywność wszystkiego, cokolwiek jest”. Odwołując się do tytanów filozoficznej myśli (zarówno starożytnych, jak i współczesnych) zarysowuje odważną …

Jakub Bartoszewski
Nicola Abbagnano i metafizyka

Zagadnienia wstępne
W niniejszym artykule zajmiemy się „Abbagnanowskim powrotem do metafizyki.” Na początek jesteśmy zmuszeni zadać kilka pytań – naszym zdaniem istotnych – typu: czym jest metafizyka? Czy metafizyka opisuje to, co jest, czy raczej to, czego nie można „dotknąć”? I wreszcie, czy w ogóle można jeszcze dziś mówić o metafizyce?
Metafizykę często określamy jako „filozofię pierwszą.” U Arystotelesa nauka ta zajmowała się bytem, dlatego możemy ją nazwać filozofią bytu.  W chrześcijaństwie zaś matafzyka stała się teologią, gdży ukazuje Boga jako Początek, jako Źródło świata i sensu. Tak …

Agnieszka Ziętek
Filozofia wobec 9/11.
Jacques Derrida i Jurgen Habermas o terroryzmie.

Abstrakt

Artykuł stanowi z jednej strony rekonstrukcję spojrzenia dwóch wybitnych filozofów: Jacques’aDerridy i Jürgena Habermasa na ataki terrorystyczne z 11 września 2001 roku, z drugiej zaś – krytyczną analizę zaprezentowanych koncepcji, jako swoistego „klucza” umożliwiającego opisanie i wyjaśnienie wydarzeń z 2001 roku. Jest to również próba odpowiedzi na pytanie, na ile Derridiańska koncepcja dekonstrukcji (ale również obecności i różnicy) oraz Habermasowska teoria działania komunikacyjnego i społeczeństwa postsekularnego są przydatne do interpretacji omawianych wydarzeń.

Piotr Sobol-Kołodziejczyk
NATURALIZED EPISTEMOLOGY AND ARTIFICIAL LIFE.
A METHODOLOGICAL PERSPECTIVE
Streszczenie
W artykule został podjęty problem związków zachodzących pomiędzy znaturalizowaną epistemologią a dynamicznie rozwijającymi się badaniami nad sztucznym życiem. Zdaniem autora, związek ten może być rozpatrywany zarówno w metodologicznej i ontologicznej perspektywie. Pierwsza z nich jest równoważna akceptacji mocnej wersji natrualizmu Quine’a i wyraża się w stwierdzeniu, że wszystkie doniosłe problemy filozoficzne są de facto problemami naukowymi, a zatem – są one rozwiązywalne za pomocą metod dostarczanych przez nauki szczegółowe (w głównej mierze nauki przyrodnicze). Natomiast perspektywa ontologiczna przejawia się w założeniu, że …

Katarzyna Kobos
Czym zajmuje się aparat percepcyjny, kiedy nie ma czego spostrzegać?
Adekwatne i wyczerpujące wyjaśnienie mechanizmu spostrzegania powinno obejmować prawidłowe i anachroniczne przypadki percepcji w warunkach standardowych i odbiegających od ustalonej normy. Przedmiotem rozważań powinny więc być sytuacje, gdy dochodzi do aktu percepcyjnego pod nieobecność bodźców zmysłowych, jak również takie, gdy podmiot wykrywa brak bodźców zmysłowych za pomocą aktu percepcyjnego zgodnie z rzeczywistością.