Jakub Bartoszewski
Nicola Abbagnano, filozofia możliwości jako egzystencjalizm pozytywny
Wstęp
Pragnę przedstawić w niniejszym artykule filozofię możliwości Nicola Abbagnano jako egzystencjalizm pozytywny. Przygotowując ów artykuł zastanawiałem się, w jaki sposób przekazać tę wielką myśl filozoficzną, którą zwyczajowo nazywa się filozofią możliwości.
Pragnę uporządkować mój artykuł według dwóch przenikających się obszarów: pierwszy dotyczy życia Nicola Abbagnano, drugi zaś twórczości. Wydaje się, że choć obszarów tych nie można od siebie oderwać, to trzeba je odróżnić, aby wyraźnie zaznaczyć tematykę dociekań. Spróbuje to wyjaśnić treścią swojego artykułu, który zatytułowałem: Nicola Abbagnano, filozofia możliwości jako egzystencjalizm …

Marcin Trybulec
Epistemologiczne założenia relatywizmu językowego.
Idee relatywistyczne, mimo iż obecne w kulturze europejskiej od starożytności, pojawiając się współcześnie, wciąż wydają się nowe i przez to atrakcyjne. Wrażenie oryginalności i odkrywczości relatywizmu związane jest z faktem, iż niejako z definicji stoi on w opozycji do zastanych prawd i autorytetów. Nie w tym jednak leży jego prawdziwa siła i atrakcyjność. Relatywizm pojęty jako przeciwieństwo dogmatyzmu, absolutyzmu czy etnocentryzmu zdaje się obiecywać wolność myśli, tolerancję, współpracę, wzajemne porozumienie i pokój między ludźmi. Poprzez akcentowanie i afirmację istniejących różnic prowadzi do wzbogacania „naszej” wąskiej wizji …

Jakub Bartoszewski
W poszukiwaniu źródeł Abbagnanowskiej filozofii możliwości – studium historyczne

1. Uniwersytet w Neapolu
Uniwersytet w Neapolu słynął z wydziału nauk humanistycznych na którym dostępne były takie kierunki jak: historia filozofii, filozofia teoretyczna, filozofia moralna, etyka, historia Włoch, estetyka, literatura włoska, literatura łacińska, geografia, archeologia, pedagogika, a także historia kościoła.[1]
Studenci na kierunkach literatury włoskiej, literatury łacińskiej mieli okazję zetknąć się z takimi osobowościami jak: Francesco Torraca, Alesandro Olivieri, Luigim Settembrinim i Francesco De Sanctis. Francesco Torraca badał dzieła Dante Boccaccio i Leapardiego, dbał także o naukę w szkołach tak zwanych świeckich. Alesandro …

Krzysztof Wołoszyn
Pojęcia i metoda filozofowania późnego Wittgensteina; problematyka wiedzy

Wstęp
Problematyką i zagadnieniami związanymi z wiedzą, Wittgenstein zajął się przede wszystkim w swej ostatniej pracy pod tytułem O pewności. Praca ta jest zbiorem przemyśleń filozofa na przestrzeni kilkunastu ostatnich miesięcy jego życia. Uwaga ostatnia jest datowana na 27 kwietnia 1951, a więc na dwa dni przed śmiercią. Jednakże spoglądając na twórczość Wittgensteina przez pryzmat tego dzieła, rozważania na temat wiedzy, na temat tego jak słowo „wiedzieć” funkcjonuje w rozmaitych grach językowych, poja¬wiają się również w Dociekaniach filozoficznych. Stawiam tezę, że O pewności …

W niniejszym artykule została zawarta idea abbagnanowskiej koncepcji filozoficzne, która wskazuje na sztukę jako „coś” co uzewnętrznia możliwość. Dla Abbagnano sztuki wyraża możliwość, a dzięki temu wskazuje codzienne ludzkie bytowanie. W tym miejscu trzeba podkreślić, iż charakterystyczną cechą sztuki, według Filozofa jest właśnie możliwość, która wiąże się z wszystkimi innymi dziedzinami ludzkiej działalności. Świadectwem tego związku, jak było wcześniej wspomniane jest przede wszystkim życie ludzkie. We wszystkich działaniach życia człowieka, w różnych epokach i w różnych kulturach dotykano sztuki; ona to stanowiła dominujący składnik ludzkiego istnienia.

A zatem w kulturze europejskiej możliwość i dzieje sztuki, zdaniem Autora filozofii możliwości były tak głęboko powiązane, że trudno ustalić, w jakiej mierze możliwości dotykają sztuki, a w jakim stopniu sztuka wskazuje na możliwość. Sztuka, jak pokazują liczne przykłady, choćby Pietà Michała Anioła nie mogłaby się obejść bez możliwości: architektura, muzyka, rzeźba i malarstwo straciłaby swą siłę oddziaływania na ludzi, gdyby nie urzeczywistnienie możliwości.

Barbara Tomczyk
Epistemologia naturalistyczna a nauki kognitywne w kontekście problemu wartości epistemicznych
Poniższa praca dotyczy popularnego nurtu współczesnej epistemologii, mianowicie naturalizmu. Moim celem jest zaprezentowanie relacji, jakie zachodzą pomiędzy epistemologią naturalistyczna a naukami o poznawaniu. Ponieważ skupię się na normatywnej funkcji epistemologii wobec nauki, zwrócę uwagę na problem normatywności a ściślej problem uzasadniania wartości epistemicznych po naturalistycznym zwrocie w epistemologii. Zanim jednak przejdę do naturalizmu, w ramach wprowadzenia przedstawię krótko jak tradycyjna epistemologia ustosunkowywała się do nauk szczegółowych, w tym do nauk kognitywnych.

Barbara Hołub
Niechciani nomadowie świata – wgląd filozofa w kulturę i etos Romów.

Międzywydziałowe Studia Filozoficzno – Historyczne, III rok
„Kiedy Pan Bóg rozdawał narodom ziemię, Cygan spał w słońcu.
Gdy się obudził, stwórca nie miał żadnego skrawka dla niego.
Dał mu więc tylko talent i mądrość, żeby mógł żyć między
Innymi narodami zachowując tradycję, kulturę i język (…)
(ze starej bajki cygańskiej)” [1]

Inność – nic tak nie odpycha i fascynuje zarazem. Wszystko co nieznane, odmienne, niezgodne z naszą kulturą, nie pasujące do wyznawanej przez nas hierarchii wartości, jest dziwne. Ale za fascynacją, z reguły powierzchowną, kryje …

Jakub Frankiewicz
Antropologia Artura Schopenhauera. Pomiędzy egoizmem, złośliwością i współczuciem.
Artur Schopenhauer niemiecki filozof i etyk, urodził się 22 lutego 1788 r. w Gdańsku, w rodzinie zamożnego kupca i literatki. Od wczesnego dzieciństwa wychowywano go na „obywatela świata”. Pierwsze nauki pobierał we Francji, a następnie w Anglii. Życzeniem jego ojca było jednak to, aby jedyny syn przejął w przyszłości prowadzenie rodzinnego interesu. Młody Schopenhauer zawarł z ojcem szczególny układ, który zakładał, iż przez dwa lata będzie mógł on swobodnie podróżować po Europie, a następnie włączy się czynnie w prace rodzinnej firmy. Po …

Maria Borkowska
Umysł oraz świadomość w filozofii buddyjskiej i współczesnej filozofii zachodniej. Różnice i analogie
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Instytut Filozofii
[uxia@intsria.pl]
Buddyzm zyskuje ogromną popularność na Zachodzie. Pojawia się obecnie wiele książek traktujących o podobieństwach pomiędzy filozofią Europejską a filozofią buddyjską. Czy zachwyt buddyzmem wynika z tego, iż jest on bliższy prawdy? Czy może z faktu, że ludzie Zachodu stają się znudzeni rodzimą nauką? Wiele publikacji wskazuje na liczne analogie pomiędzy myślą Wschodu a współczesną nauką.

Kultura i Historia nr 3/2002
Robert Piłat
Jasność jako własność pojęć i jako wartość poznawcza

Tekst oryginalnie opublikowany [w:]
A. Motycka (red.) „Wartości poznawcze”, Warszawa 2001.
Publikacja za zgodą autora.
W polskiej literaturze filozoficznej przybyło ostatnio rozważań o jasności. Uwagę zwracają teksty zamieszczone w dwóch niedawno wydanych pracach zbiorowych [1] poświęconych relacjom pomiędzy logiką, językiem i myśleniem. Zainteresowanie autorów wynika po części ze wciąż nierozwiązanych problemów analitycznych związanych z pojęciem jasności a po części ze względów praktycznych związanych z postulatem jasności w mowie, myśleniu i pisaniu. W poniższym artykule chcę pokazać, że podstawą rolę w orzekaniu …

Kultura i Historia nr 12/2007
Stanisław Hanuszewicz
Krytyczna recepcja Kantowskich „Krytyk”: Peirce i Popper
Tekst oryginalnie opublikowany w: Pytania i perspektywy transcendentalizmu: w dwusetną rocznicę śmierci Immanuela Kanta, red. Andrzej J. Noras, Katowice: Wydaw. Uniwersytetu Śląskiego, 2006 (Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego; 2439) – s. 187-207.
Publikacja za zgodą autora.
ABSTRAKT
Doktryny Peirce’a i Poppera nie byłyby możliwe bez filozofii krytycznej Kanta. Obie doktryny powstawały zarówno poprzez asymilację niektórych Kantowskich idei jak też krytykę poglądów filozofa z Królewca. Systematyzując ważniejsze zapożyczenia i rewizje dokonane przez obu filozofów pragnę pokazać dwie rzeczy. Po pierwsze, w jakim kierunku poszli …

Stanisław Hanuszewicz
Ogólne wprowadzenie do czystej fenomenologii

Tekst niniejszy zawiera analizę początkowych partii dzieła Edmunda Gustava Alberta Husserla Idee czystej fenomenologii i fenomenologicznej filozofii, wydanego po raz pierwszy w 1913 roku. Idee I Edmunda Husserla określając podstawowe zagadnienia oraz podstawy czystej fenomenologii jako postaci zapowiadanej (we wcześniejszych dziełach Husserla) filozofii będącej „nauką ścisłą” dostarczają, zdaniem Romana Ingardena, odpowiedzi na pytanie, czym miałaby być ta nowa filozofia. Wedle Ingardena Husserl zrealizował w swym dziele cel, którym miało być:

odsłonięci[e] dziedziny czystej świadomości jako rozległego pola coraz to nowych mnogości aktów i nowych zjawisk (fenomenów) …