Piotr Zawojski
Człowiek i aparat. Viléma Flussera filozofia fotografii

1
Byłoby zapewne dużą przesadą stwierdzenie, iż Vilém Flusser jest postacią nieznaną w Polsce, jednocześnie jednak zaraz trzeba dodać, że jest on, a ściślej rzecz biorąc jego filozoficzny dorobek, zbyt mało znany. Dość powiedzieć, że prezentowany tutaj obszerny esej poświęcony filozoficznym aspektom fotografii stanowi pierwszą książkową prezentację jego myśli. Można na wstępie postawić pytanie, czy to dobry pomysł, by jako pierwszą, mając nadzieję, iż nie ostatnią, polski czytelnik otrzyma pracę poświęconą fotografii? Czy nie należało raczej przygotować wyboru pism, który zaprezentował by niezwykle szerokie …

Piotr Zawojski
Cybersztuka jako awangarda naszych czasów

1
Pisała niegdyś Krystyna Wikoszewska o prefiksach „w roli wyznaczników współczesności”, zastanawiając się dlaczego tak łatwo przychodzi nam łączenie „post-”, „inter-” i „hiper-” w rozmaitych kombinacjach ze starymi, dobrze już ugruntowanymi i zakorzenionymi w języku pojęciami. „Czy dlatego – pytała – że radykalność zmian jest pozorna i intuicyjnie wyczuwamy kontynuację; czy też dlatego, że radykalność zmian jest tak wielka, że nie potrafimy stworzyć nowych, to znaczy absolutnie nowych, pojęć?” [1]. Choć zdaję sobie sprawę z tych dylematów i podzielam te wątpliwości, do owej triady chciałbym …

Piotr Zawojski
Barthes, Horowitz, aparat, fotografia

Roland Barthes od początku swej działalności krytycznej i teoretycznej zainteresowany był fenomenem fotografii. Pod koniec lat pięćdziesiątych, kiedy w duchu strukturalistycznym analizował zjawisko mitu jako ciągłego przekształcania tego, co kulturowe i historyczne, w to, co ma znamiona naturalności i normy społecznej, wynikającej z prawa naturalnego, to właśnie fotograficzne przykłady stanowiły dlań doskonały materiał egzemplifikacyjny [Barthes 1970]. Na początku lat sześćdziesiątych przekonany o metodologicznej „wydajności” semiotyki, najpierw w tekście Le message photographique [1961], w duchu Andre Bazina utrzymywał, iż fotografia w sposób dosłowny oddaje rzeczywistość, będąc jej …

Piotr Zawojski
Globalna sztuka mediów

Chociaż sami organizatorzy programowo zrezygnowali z jakiejkolwiek formy podkreślania jubileuszowej, bo dziesiątej, edycji Międzynarodowego Biennale Sztuki Mediów, to warto jednak na chwilę się przy tym fakcie zatrzymać. Tym bardziej, że Fundacja WRO Centrum Sztuki Mediów obchodzi w tym roku także 15-lecie istnienia, chociaż jeszcze do niedawna funkcjonowała pod szyldem Open Studio WRO. Niby to niewiele, ale utrzymanie ciągłości działalności programowej, obejmującej m.in. wystawy i promocję polskiej twórczości medialnej za granicą, współpracę z zagranicznymi instytucjami kulturalnymi, edukację w zakresie komunikacji i sztuki elektronicznej, współpracę w realizacji różnorakich przedsięwzięć …

Piotr Zawojski
Sztuka życia w cyberkulturze

„Nie uważam, że rewalidacja cielesności i indywidualności ma być prostym kontrprogramem wobec sztucznych rajów elektronicznych, lecz programem wobec nich komplementarnym. Przeciwne aspekty nie przeczą fascynacji światami elektronicznymi, nie chodzi również o zwyczajny powrót do doświadczenia zmysłowego z epoki przedelektronicznej. Mój ulubiony przykład to fani elektroniki z Silikonowej Doliny, którzy wieczorami jadą na wybrzeże oglądać rzeczywiście nieporównywalne kalifornijskie zachody słońca, aby potem wrócić do domowych komputerów i zanurzyć się w sztuczne raje Internetu.”
Wolfgang Welsch

Piotr Zawojski
W poszukiwaniu kodu(ów) cyberkultury

Kiedy w roku 1979 powoływano do życia festiwal Ars Electronica w niezbyt dużym, naddunajskim Linzu, zapewne tylko nieliczni zapaleńcy mogli liczyć na to, że stanie się on jednym z najważniejszych, o ile nie najważniejszym forum, na którym spotykać się będą najważniejsze postaci związane z kształtującą się właśnie w tym czasie, szeroko rozumianą, cyberkulturą. Hasłem pierwszego festiwalu była „sztuka i technologia” i ciągle jest to jeden z najważniejszych elementów corocznych spotkań, bo to właśnie skupienie się na sztuce wykorzystującej nowe technologie, nowe media dziś przede wszystkim cyfrowe …

Piotr Zawojski
„Muzea bez ścian” w dobie rewolucji cyfrowej

Kończąc swój artykuł Kuratorstwo (w) sieci Steve Dietz pisze: „Jako kuratorzy nie mamy wyboru. Powinniśmy zmierzać tam, gdzie podążają artyści” [1]. Można by rzec, że to stwierdzenie oczywiste, wręcz banalne, ale w istocie wyraża ono dobitnie przekonanie, które wcale nie było i nie jest powszechnie akceptowane, zwłaszcza przez „muzealniczych decydentów”. Wzajemne animozje, napięcia, niezrozumienie, konflikty na linii artyści – kuratorzy (szerzej wszyscy ci, którzy zajmują się pośredniczeniem pomiędzy twórcami a odbiorcami sztuki) jest niewątpliwie jednym z powodów kryzysu tożsamości muzeów. Nie jest to …

Piotr Zawojski
Telewizja jako wróg publiczny

Kiedy w roku 1990 George Gilder opublikował, kilkakrotnie potem wznawianą i szeroko komentowaną, książkę zatytułowaną Life After Televsion [1] jego proroctwa mogły wydawać się kolejnym przykładem futurystycznych spekulacji, z taką lubością uprawianych przez teoretyków i krytyków nowych mediów. Dziś można by powiedzieć, iż poglądy tam wyrażone zyskały walor samospełniającej się przepowiedni, z czego mógłby zapewne być zadowolony na przykład Jerry Mander [2]. Ten zajadły wróg telewizji, który nie bawiąc się w zbytnie zawiłości w płomienny sposób dowodził, iż powszechna akceptacja dla niereformowalnej pod względem użyteczności publicznej …

Agnieszka Porowska
Interakcje między modalnościami zmysłowymi w percepcji – wybrane aspekty
ABSTRAKT
Tym co wyróżnia projektowanie zorientowane na użytkownika (user-centered design, UCD) jest budowanie interfejsu uwzględniając ludzkie możliwości, ograniczenia, chęci i potrzeby, a nie zmuszanie do zmiany trybu pracy, po to by dostosować kogoś do systemu. Metoda ta i zarazem filozofia skupia się na kognitywnych aspektach interakcji osoby ze stroną internetową. Taki sposób projektowania integruje wiele dziedzin wchodzących w skład kognitywistyki: informatykę, psychologię (w szczególności poznawczą), antropologię, językoznawstwo ze sztuka użytkową (np. web-designem, ergonomią). Projektanci stronek i aplikacji webowych tworzą cyfrowe środowiska, …

Joanna Musialak
Rola przekazu reklamowego w świetle językoznawstwa kognitywnego
Rozwój badań neuromarketingowych pociągnął za sobą wzrost zainteresowania reklamą, a konkretniej psychologicznymi i neuronalnymi jej aspektami. Doceniono już rolę pamięci, uwagi (R. Heath), emocji (D. Doliński, A. Falkowski), a nawet neuronów lustrzanych (M. Lindstrom) w percepcji reklamy przez umysł konsumenta, podczas gdy język- podstawowy środek komunikacji międzyludzkiej, pozostał na uboczu. Powstało wiele wybitnych książek dotyczących składni, gramatyki (J.Bralczyk), poetyki (E. Szczęsna), czy retoryki reklamy (P.H Lewiński)/ Niniejszy artykuł będzie próbą jej analizy w nurcie językoznawstwa kognitywnego.

Monika Paluch i Agnieszka Palacz
Oniomaniacy – kupujące mózgi bez kontroli?
Zakupy to podejmowanie decyzji. Decyzje podejmuje nasz mózg. Proces podejmowania decyzji może być mniej, lub bardziej świadomy. Preferencje wobec konkretnych towarów i marek wydobywane na światło dziennie za pomocą badań mózgu nazwano neuromarketingiem (Śliwiński, 2007). Jednym z tematów jakie podejmuje się często w ramach tej dziedziny są techniki stosowane w neuromarketingu oraz zjawisko kupowania kompulsywnego.

Piotr Zawojski
Monitory między nami. O byciu razem i osobno w cyberprzestrzeni.
Jedną z powracających metafor próbujących opisać fenomen naszego bycia w świecie kształtowanym w dominujący sposób za sprawą nowych technologii – jest motyw „życia na ekranie”, czy też „poprzez ekran”. Wraz z zastępowaniem ekranów przez monitory (projekcji przez emisję świetlną), a także wzbogacaniem audiowizualności o wymiar taktylny (za sprawą różnorakich interfejsów haptycznych) kwestia technicyzacji i mediatyzacji naszego bycia staje się jednym z centralnych zagadnień nowej formacji kulturowej, jaką jest cyberkultura. To fotografia, oparta na fenomenie czynienia widzialnym tego, co nieobecne, a …