Poetycka odmiana literatury – tak szeroko spopularyzowana w pierwszej połowie XIX wieku podkreślającej głębię wewnętrznych przeżyć jednostki – w okresie pozytywizmu zyskuje zupełnie nowe znaczenie. Zauważalny przełom w postrzeganiu nadrzędnej roli artystycznego rzemiosła w świadomości twórców dokonuje się jednak stopniowo, w miarę upływu czasu. Dawne ideały aktywnej walki o wolność lansowane w sztandarowych utworach romantycznych wieszczów pozostają wciąż żywe w umysłach młodego pokolenia przeżywającego na nowo bolesne doświadczenie klęski lat 60. burzliwego stulecia.

Radosław Belka

Dramat egzystencjalnych doświadczeń romantycznego indywidualisty
w Kordianie Juliusza Słowackiego

Dramat Kordian Juliusza Słowackiego (1809-1849) wpisał się na stałe do naszej świadomości jako wybitne dzieło polskiej literatury romantycznej. Prawdopodobnie zamierzeniem autora było napisanie obszerniejszego tekstu, składającego się z trzech części, co jednak nigdy nie doszło do skutku. Co prawda, druga część została napisana, ale Słowacki sam ją zniszczył; o części trzeciej nie wiadomo, czy była w ogóle zaczęta. Poeta rozpoczął pracę nad swoim utworem w marcu 1833 roku, by już rok później anonimowo wydać Kordiana w Paryżu. Na karcie tytułowej …

Adam Cholewa

Związek twórczości Władysława Broniewskiego z jego biografią
Władysław Broniewski urodził się 17 grudnia 1897 roku w Płocku. Pochodził z rodziny szlacheckiej. Walczył w Legionach Polskich podczas pierwszej wojny światowej, jak i Wojsku Polskim w wojnie polsko-bolszewickiej z lat 1919-1921. W 1920 roku został odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari. Jak człowiek z taką przeszłością został uznany powszechnie za pisarza komunistycznego? W swojej pracy postaram się wyjaśnić ten problem jak i zaprezentować związek pomiędzy życiem, a twórczością Broniewskiego.
Pisarz od młodości był zafascynowany komunizmem. Mogło to …

Mariusz Polowy
W nieba pustkowiu… – nowoczesność w poezji Bolesława Leśmiana
Czekał aż uśnie w Bogu, lecz stwierdził naocznie,
Że Bóg nie jest – noclegiem – i że już nie spocznie.[1]
Bolesław Leśmian (właściwie Lesman) urodził się 22 stycznia 1877 roku w Warszawie[2]. Jego rodzice (Józef Lesman i Emma Sunderland) byli inteligentami żydowskiego pochodzenia. Młodość spędził w Kijowie, gdzie ukończył gimnazjum klasyczne i wydział prawa na Uniwersytecie Św. Włodzimierza. Prawdopodobnie właśnie tam po raz pierwszy zetknął się       z filozofią Henri’ego Bergsona, która wywarła ogromny wpływ na jego twórczość[3]. Również myśli Nietzsche’go były dla poety …

Piotr Johaniuk
Las w wyobraźni literackiej człowieka
Perfuma lęku owija się o lasy,
Księżyca dotyk, gdy rozedrzeć pragnie mnie…
A wokół cisza, a pośród niej hałasy –
Szelesty zwierza, gdy wiatr zimny borem dmie.
Już oddech dziki się ociera o drzew pnie,
Otchłanne niebo rozściela swe atłasy…
Księżyca szepty, a wśród nich pokusa mknie,
W ramionach puszczy podnosząc mi obcasy. (…)*
Las w świadomości oraz wyobraźni literackiej człowieka, jawi się bardzo często jako miejsce tajemne, w którym to miejscu człowiek doświadcza pewnej wyższej egzystencji duchowej. Jako miejsce, gdzie własne lokum mają przeróżne nadprzyrodzone moce, czy też postacie nadnaturalne. …

Jerzy Stachowicz
Jak wyobrażano sobie przyszłość w przed II wojną światową? Odpowiedzi na to pytanie udzielają zapomniane powieści fantastycznonaukowe napisane w latach 20. i 30. XX wieku. Niezwykła wiara w postęp łączy się w nich z narastającą obawą o losy świata. Warto przypomnieć ten fascynujący wycinek historii polskiej kultury popularnej.
Wizje przyszłości w polskiej międzywojennej literaturze SF
Historia polskiej literatury fantastycznonaukowej zaczyna się dla przeciętnego czytelnika po II wojnie światowej – od powieści Stanisława Lema. Z tego powodu warto odkurzyć zapomniane powieści science fiction [1] z okresu międzywojennego. W niniejszym tekście …

Magdalena Drabikowska
Sovereignty negated. Hero of an eighteenth century gothic novel between the worlds of nature and culture

Analyzing the way to the sovereignty of a Hero of an eighteenth century gothic novel, we must realize, that the genre is fully created by the outlook on life, ideals and attitudes of Enlightment. It also cumulates the main experiences of the age – aesthetics (primitivism, the cult of remains, Edmund Burke’s theory of nobility), along with philosophy (thought of Kant, Locke, Rousseau, Volter, Sade),  culture (birth and development of novel), science (category of …

Magdalena Lombara
Opracowanie krytyczne utworu Davis Miles Jacka Kaczmarskiego
Utwór Davis Miles Jacek Kaczmarski napisał 2 listopada 1991 roku, przebywając w Polsce. Wiersz powstał krótko po śmierci (28 września 1991 roku) znanego muzyka jazzowego – Davisa Milesa. Był on jednym z „ulubionych rozmówców”  (Kaczmarski 2000, s.3), jedną z wielu inspiracji pieśniarza. Kaczmarski tym utworem chciał złożyć hołd zmarłemu trębaczowi. Podobnie zrobił, kiedy odszedł Włodzimierz Wysocki – artysta, który wywarł silny wpływ na twórczość autora Obławy – pisząc Epitafium dla Włodzimierza Wysockiego. Prawdopodobnie nigdy Jacek Kaczmarski nie spotkał się z Davisem Milesem, nie …

Agnieszka Czerwonko
Zło w twórczości F. Dostojewskiego na podstawie powieści Zbrodnia i kara

(…)I rzekł [Bóg]: oto Adam stał się jako jeden z nas, wiedzący dobre i złe: teraz tedy, by snadź nie ściągnął ręki swojej i nie wziął drzewa żywota, i nie jadł, a byłby żyw na wieki. I wypuścił go Pan Bóg z raju rozkoszy, żeby uprawiał ziemię, z której jest wzięty. I wygnał Adama: i postawił przed rajem rozkoszy Cherubina i miecz płomienisty, obrotny, ku strzeżeniu drogi drzewa żywota(…) (Genesis 3:22-24) 1
Przytoczony wyżej cytat obrazuje biblijną koncepcję …

Anna Skibicka

Wyobraźnia poetycka w Pieśniach wędrowca
Aleksandra Wata
Wyobraźnia w ujęciu psychologicznym jest procesem poznawczym, umiejętnością odtwarzania i wytwarzania w umyśle bodźców zmysłowych: obrazów, dźwięków, zapachów, smaków, wrażeń dotykowych. Pozwala kreować dowolne sytuacje zaistniałe hipotetycznie lub wręcz niemożliwe. Stanowi kreacyjną funkcję pamięci.

Sebastian Drobina
„Taki wysoki. Czarny płaszcz. Trochę nie dojada, sadząc po wyglądzie.”
„Według mnie śmierć była równie zdradliwie sadystyczna co zbrodnicza i nienawidziłem jej bardziej niż kiedykolwiek dotąd.” – oświadcza bohater Na pastwę Aniołów Jonatana Carrolla.
Gdyby spotkał kiedyś Morta, tytułowego bohatera powieści Terry Pratchetta, ten miałby okazję zaprotestować: „on wcale nie jest taki. Nie dba o to, czy ludzie są dobrzy czy źli, byle byli punktualni. I lubi koty”.
Literackie światy obu pisarzy są jednak zbyt odległe od siebie, by istniały warunki pozwalające na takie spotkanie.
Aż do dziś.
„TAKI WYSOKI. CZARNY PŁASZCZ. TROCHĘ …

Mariusz Czaja

Nowe wspaniałe czasy, czyli dziagnoza zachodniej cywilizacji w dramaturgii Jerzego Jesionowskiego
Mechanizmy władzy, gier i prowokacji politycznych, które ukazane były w Odnowicielu, stały się głównym tematem Egzylii[1], swoistego traktatu o elitach politycznych naszej epoki. Tytułowa Egzylia to niewielka, eksterytorialna wyspa pośrodku oceanu, stanowiąca swego rodzaju (płatny) azyl dla upadłych i obalonych prezydentów, premierów, cesarzy, króli, pierwszych sekretarzy i generałów. Mają oni zapewniony spokojny byt przez właścicielkę wyspy, Mrs Holmes, pod warunkiem, że nie będą chcieli znów wziąć udziału w grze o władzę. Na wyspę przybywa znana dziennikarka Benita Androlli, która …